Dobry chłopiec

rok: 2025

reżyseria: Jan Komasa

Po tym, jak z tym ziemskim łez padołem pożegnali się Kieślowski i Wajda, długo czekaliśmy na polskiego reżysera którym zainteresuje się Świat. Oczywiście ktoś wspomni o Pawle Pawlikowskim, ale jest to specyficzny case, bo mówimy tu jednak o Polaku, owszem, ale wychowanym w Wielkiej Brytanii i tam zbierającym reżyserskie szlify. Dawno zaś nikt nie podążył u nas bardziej klasyczną – i trudniejszą – ścieżką, w której lokalnie kręcone filmy otworzyłyby drzwi do sal kinowych na świecie. Wygląda na to, że w końcu się doczekaliśmy.

Ale kto by pomyślał, że będzie to Jan Komasa? Po udanym debiucie w postaci „Sali samobójców” Komasa popełnił omawiane tu swego czasu, kontrowersyjne „Miasto 44”. Kontrowersyjne przede wszystkim dlatego, że o temacie sacrum (Powstanie Warszawkie) Komasa postanowił opowiedzieć językiem nowoczesnym, wręcz młodzieżowym, co dla wielu było czystą profanacją. I owszem, było tam kilka momentów zwyczajnie w złym guście, ale jednocześnie film pokazywał, że Komasa ma papiery na robienie filmów czytelnych i atrakcyjnych dla masowego, globalnego języka. Co się potwierdziło kilka lat później za sprawą nominowanego do Oscara „Bożego Ciała”. Po nakręconym niedługo później „Hejterze”, będącym de facto spin-offem „Sali samobójców”, Komasa zapadł się pod ziemię. Koniec obiecującej kariery? Nic z tych rzeczy – w 2025 roku wypuścił nie jeden, a dwa filmy. I oba będące produkcjami anglojęzycznymi, z międzynarodową obsadą. Do konkursu Festiwalu w Gdyni załapał się tylko jeden z nich, będący polsko-brytyjską koprodukcją „Dobry chłopiec”.

Czy zło jest cechą wrodzoną czy nabytą? Czy czynienie zła jest równoznaczne z byciem złym? Na ile jest to świadomy wybór, a na ile efekt postępującej degradacji w psychice, przez którą zło wydaje się jedynym lekarstwem? Myślę, że niejedna osoba zadała sobie takie pytanie po tragicznych wydarzeniach w Krakowie. Ale takie pytania mogą się pojawić także przy seansie „Dobrego chłopca”. Setup jest dość zbieżny do tego, co widzieliśmy w „Mechanicznej pomarańczy” – oto mamy absolutnego moralnego degenerata w postaci Tommy’ego. Przy czym Tommy nie jest tak unikalną osobowością jak Alex DeLarge. Ot, przećpany, przepijaczony Brytol lubiący zaliczyć całonocny clubbing. Podczas jednej z takich eskapad zawija go samochód, niczym hycel bezpańskiego psa. Zmiana scenerii (nie jest doprecyzowane, ile czasu minęło od „porwania”). Widzimy Tommy’ego uwięzionego na łańcuchu w piwnicy dużego domu typu średnia klasa brytyjska. Poznajemy też gospodarzy tego domu – chodzącego w tupeciku Chrisa, włóczącą się po domu niczym duch Kathryn oraz 10-letniego Jonathana, chłopca jak z reklamy płatków śniadaniowych. Każdy z osobna oraz jako jedna komórka społeczna mogliby funkcjonować jako definicja słowa „creepy”. Innymi słowy – rodzina, z którą nie chce się przebywać przez jedną kolację, a co dopiero mieszkać razem z nią. Tommy niestety nie ma wyboru – nie tylko za sprawą łańcucha, ale także przez to, że sam jest traktowany już jak członek rodziny. Musi tylko przejść proces resocjalizacji, po której będzie jak ten tytułowy Dobry Chłopiec.

Jaka jest różnica między wychowaniem a tresurą? Największą siłą filmu Komasy zdaje się być niemal perfekcyjne zatarcie granicy między katem a ofiarą, co udało się przede wszystkim dzięki kapitalnemu castingowi. Z jednej strony Anson Boon bije chuligańską, wręcz psychopatyczną energią, a z drugiej ma coś takiego dobrotliwego w twarzy, że ciężko go nie polubić, zgodnie z maksymą „łobuza kocha się najbardziej”. A z drugiej strony mamy Stephena Grahama, który w obrębie kilku sekund potrafi być niepozornym poczciwcem i sadystą, przekonanym o słuszności swoich metod „wychowawczych”. Ale tuż obok mamy i Kathryn – straumatyzowaną, ale jednocześnie mającą jeszcze mniej wątpliwości co do tego, jak postępować z Tommym. Jeśli większość budżetu filmu Komasy poszła na angaże aktorów, to zdecydowanie warto było.

Ale i wielkie brawa należą się samemu Komasie, który świetnie miesza tu groteskę, thriller psychologiczny i, choć w najmniejszym stopniu, czarną komedię. Czy jest to film wybitny? W żadnym wypadku. Są tu momenty gdzie dramaturgia siada wręcz nieznośnie. Na pewno też można mieć wątpliwości co do finału – ja go osobiście kupiłem, ale też rozumiem głosy tych mówiących o taniej moralizatorce. Tu chyba najbardziej widać, że Komasie do Kubricka jeszcze daleko. Tam, gdzie ten drugi puszcza oko do widza wierząc w jego inteligencje, tam Komasa uznał że widz musi dostać satysfakcjonujące rozwiązanie.

Wierzę, że to jeszcze nie jest Everest możliwości Komasy, na pewno jednak „Dobrym chłopcem” zrobił ogromny krok w tym kierunku.

najlepszy moment: każda scena, w której „rodzinka” jest razem

ocena: 8,5/10